اولین جلسه كميته رفع آلودگي نوري استان یزد برای مقابله با معضل آلودگی نوری در سالن كنفرانس شركت توزيع نيروي برق استان با حضور مدیر عامل شرکت توزیع برق استان برگزار شد.

31 خرداد روز ملی ساعتهای آفتابی است به این مناسبت انجمن نجوم آسمان کویر همزمان با سراسر ایران و جهان اقدام به برگزاری جشنواره ملی ساعتهای آفتابی در یزد نمود. این برنامه ابتدا با بررسی انواع ساعتهای آفتابی، چگونگی ساخت و نصب و طرز استفاده از انواع مختلف آن با سخنرانی آقای کیانوش آغاز شد سپس آقای مصدق به معرفی اسطرلاب اختراع خود، نحوه ساخت، چگونگی استفاده و مزایای این وسیله نجومی پرداخت. پس از کمی استراحت اخبار نجومی از بخشهای باشگاه نجوم که با جشنواره همزمان برگزار میشد با اجرای آقای بهرامی به بررسی وضعیت آسمان شب و چگونگی خرید تلسکوپ به سمع و نظر حضار رسید. بخش دوم جشنواره به کارگاه ساخت ساعت آفتابی اختصاص داشت و شرکت کنندگان با حضور در کارگاه به ساخت ساعت آفتابی مورد علاقه خود پرداختند. در پایان نیز به بهترین ساعت آفتابی یک عدد اسطرلاب هدیه و از فعالان برگزاری این جشنواره تقدیر به عمل آمد.

پلوتو در سال 1930 توسط کلاید تومبا¹ در رصدخانه ی لاول² واقع در آریزونا کشف شد. تا قبل از کشف پلوتو ستاره شناسان به احتمال وجود جرمی قابل توجه در ورای مدار نپتون گمان برده و آن را سیاره ایکس نام گذاردند.تومبا در رصدخانه لاول، مسئولیت سخت و پر زحمت مقایسه عکس های تهیه شده از آسمان را بر عهده داشت. یکی از روش های شناسایی و کشف اجرامی مانند سیارات این گونه است که در فواصل زمانی معین و به فاصله ی چند، روز تصاویری از آسمان تهیه می شود. با کنار هم قرار دادن این تصاویر و مقایسه آن ها در صورت وجود جرمی مانند یک سیاره متوجه وجود آن خواهیم شد. به عبارت ساده تر، این گونه اجرام دارای حرکت هستند و جابجایی آن ها در زمینه ی ستارگان در طول چند شب به وسیله ی تهیه ی تصاویر از آسمان و مقایسه آن ها با هم قابل تشخیص است.

تومبا پس از یک سال رصد و تحلیل تصاویر گرفته شده از پهنه ی آسمان، سرانجام جرم مرموزی را که مدت ها به دنبال آن بود، یافت: سیاره ی ایکس.پس از این کشف اجازه ی نامگذاری سیاره ی ایکس به تیم تحقیقاتی لاول داده شد. بالاخره اعضای گروه بر سر نام پلوتو به توافق رسیدند. نام پلوتو توسط دختری یازده ساله از آکسفورد انگلستان پیشنهاد شده بود. معنا و مفهوم نام سیاره ی پلوتو با نام سگ معروف کمپانی والت دیزنی که آن هم پلوتو است تفاوت دارد.

پلوتو در افسانه ها و اساطیر یونان، خدای دنیای مردگان و ارواح است.تا قبل از کشف بزرگترین قمر پلوتو یعنی کارن در سال 1978، اطلاع دقیقی از جرم و اندازه ی پلوتو در دست نبود. در دقیق ترین اندازه گیری قطر پلوتو 2400 کیلومتر تخمین زده شده است. گرچه این اندازه برای جرمی با عنوان سیاره بسیار کوچک است اما با این حال تا آن زمان بزرگترین جرم شناخته شده ی فرا نپتونی بود.

در طول دهه های پیشین، کاوش های انجام شده توسط تلسکوپ های قدرتمند زمینی و فضایی درک و تصور ما از منظومه ی خورشیدی را به کلی دگرگون کرده است.اکنون پلوتو بیش از اینکه سیاره ای در مداری معین باشد، به همراه قمر بزرگش کارن، نمونه های بزرگی از مجموعه ی اجرام کمربند کویی پر³ هستند. کمربند کویی پر منطقه ای در ورای مدار نپتون است و در حدود 55 واحد نجومی در فضا گسترده شده است.بنابر تخمین ستاره شناسان در حدود 70000 جرم سرگردان در این منطقه وجود دارد که ساختار و ترکیباتی مشابه پلوتو دارند و اندازه ی اغلب آن ها بیش از 100 کیلومتر است.

و اما اکنون، بر اساس قوانین جدید، پلوتو یک سیاره نبوده و تنها یکی از هزاران جرم فرا نپتونی کمربند کویی پر است.

گروهی از محققان ، نوعی وسیله درجه بندی بر اساس طول موج های نور با نامAstro-Comb ساخته اند تا تغییرات لحظه به لحظه در حرکت ستارگان که معلول سیارات در حال گردش است را بررسی کنند.در اکثر موارد ، سیارات فراخورشیدی به طور مستقیم قابل مشاهده نیستند زیرا درخشندگی بسیار زیاد ستاره مانع این کار می شود اما تأثیر آنها به واسطه ی طیف بینی که طیف انرژی نور ستاره را تجزیه می کند قابل تشخیص می شود.

طیف بینی نه تنها ماهیت اتم های موجود در ستارگان را آشکار می سازد، بلکه به محققان این امکان را می دهد تا سرعت نزدیک شدن یا دور شدن ستارگان نسبت به زمین را که اثر دوپلر نام دارد محاسبه کنند.هم اکنون روشهای طیف نگاری استاندارد می توانند حرکات ستارگان را مشخص کنند .در دانشگاه هاروارد این سرعت انتقال تا کمتر از یک متر در ثانیه نیز محاسبه شده تا موقعیت سیاره با دقت بیشتری محاسبه شود.محققان انتظار دارند که حتی با دقتی بیش از این ، سرعت انتقال را محاسبه کنند که اگر فن آوری آن در فعالیتهای تلسکوپهای بزرگی که در حال ساخت هستند به کار رود ، آشکار سازی سیارات زمین گون بیشتری میسر خواهد شد.با چنین دیدگاهی ، محققان دانشگاه هاروارد وسیله ای با نام Astro-Comb ساختند.یک دستگاه لیزری ویژه که برای نشر نور  استفاده می شود.شکل این وسیله مانند دندانه های شانه می باشد .انرژی پالس های این اشعه لیزری شانه مانند ، شناخته شده است ، به طوریکه در سنجش انرژی نوری که از ستاره ای دور به دست می آید می توان از آن استفاده کرد.در نتیجه سرعت و دقت در طیف بینی افزایش می یابد.این فن آوری در یک تلسکوپ متوسط در آریزونا مورد آزمایش قرار گرفته و به زودی در تلسکوپ بسیاربزرگتر ویلیام هرشل نیز نصب می شود.

گروهی از محققان ، نوعی وسیله درجه بندی بر اساس طول موج های نور با نامAstro-Comb ساخته اند تا تغییرات لحظه به لحظه در حرکت ستارگان که معلول سیارات در حال گردش است را بررسی کنند.در اکثر موارد ، سیارات فراخورشیدی به طور مستقیم قابل مشاهده نیستند زیرا درخشندگی بسیار زیاد ستاره مانع این کار می شود اما تأثیر آنها به واسطه ی طیف بینی که طیف انرژی نور ستاره را تجزیه می کند قابل تشخیص می شود.

طیف بینی نه تنها ماهیت اتم های موجود در ستارگان را آشکار می سازد، بلکه به محققان این امکان را می دهد تا سرعت نزدیک شدن یا دور شدن ستارگان نسبت به زمین را که اثر دوپلر نام دارد محاسبه کنند.

هم اکنون روشهای طیف نگاری استاندارد می توانند حرکات ستارگان را مشخص کنند .در دانشگاه هاروارد این سرعت انتقال تا کمتر از یک متر در ثانیه نیز محاسبه شده تا موقعیت سیاره با دقت بیشتری محاسبه شود.محققان انتظار دارند که حتی با دقتی بیش از این ، سرعت انتقال را محاسبه کنند که اگر فن آوری آن در فعالیتهای تلسکوپهای بزرگی که در حال ساخت هستند به کار رود ، آشکار سازی سیارات زمین گون بیشتری میسر خواهد شد.

با چنین دیدگاهی ، محققان دانشگاه هاروارد وسیله ای با نام Astro-Comb ساختند.یک دستگاه لیزری ویژه که برای نشر نور  استفاده می شود.شکل این وسیله مانند دندانه های شانه می باشد .انرژی پالس های این اشعه لیزری شانه مانند ، شناخته شده است ، به طوریکه در سنجش انرژی نوری که از ستاره ای دور به دست می آید می توان از آن استفاده کرد.در نتیجه سرعت و دقت در طیف بینی افزایش می یابد.

این فن آوری در یک تلسکوپ متوسط در آریزونا مورد آزمایش قرار گرفته و به زودی در تلسکوپ بسیاربزرگتر ویلیام هرشل نیز نصب می شود.

فضاپیمای كپلر با تهیه نخستین عكس هایش از آسمانی پر ستاره، به زودی برای شكار سیاراتی مشابه زمین اقدام می كند.

"لیا لاپیانا"(Lia Lapiana)، مدیر اجرایی برنامۀ كپلر در اداره كل ناسا، می‌گوید:" اولین نگاه كپلر به آسمان وهم انگیز است. دیدن میلیون ها ستاره به صورت همزمان تنها در یک تصویر واقعاً مهیج است".

 

میدان دید عكس جدیدی كه كپلر گرفته است، 100 درجۀ مربع از آسمان (ابتدا تا انتهای صورت فلكی خرس بزرگ) را در بر می گیرد. این فضا شامل تقریبا 14 میلیون ستاره است و از این تعداد بیش از 100 هزار ستاره كاندیدای كشف سیارات جدید شده اند.

میدان دید دو عكس دیگر یک هزارم تصویر قبلی است. در یكی از عكس‌ها خوشه ستاره‌ای NGC 6791  در فاصلۀ 13 هزار سال نوری از زمین دیده می‌شود. عكس دیگر ستاره‌ای بنام TRES-2 را نشان می دهد كه یک سیارۀ ‌مشتری‌گون هر 2.5 روز یك بار به دور آن در گردش است.

خوشه ستاره‌ای NGC 6791 در فاصلۀ 13 هزار سال نوری از زمین

 

 

ستاره‌ TRES-2 كه یک سیارۀ ‌مشتری‌گون هر 2.5 روز یك بار به دور آن در گردش است

كپلر 3.5 سال آینده را به جستجوی علائمی از سیارات، در بیش از 100 هزار ستارۀ از پیش تعیین شده خواهد گذراند و انتظار می‌رود جهان‌های گوناگون، از سیارات بزرگ گازی گرفته تا سیاراتی خاكی كوچكی همچون زمین را بیابد. جایی كه درجۀ حرارت برای وجود دریاچه ها و اقیانوس‌ها مناسب باشد.

شامگاه يك‌شنبه در افق شامگاهي غوغايي به پا خواهد شد و ماه به ديدار دو جرم زيباي آسمان شب مي‌رود.

 مقارنه‌ها همواره صحنه‌هاي بسيار زيبايي را در آسمان شب رقم مي‌زنند. در يكي ديگر از اين تصاوير زيباي طبيعت، ماه در شامگاه يك‌شنبه 6 ارديبهشت به ديدار عطارد و خوشه‌ي پروين خواهد شتافت. بعد از غروب خورشيد بهترين زمان براي مشاهده‌ي اين مقارنه مهيا خواهد شد. ولي ماه در 21:01 به زمان مركزي ايران، نزديكترين فاصله را با اين اجرام (سياره‌ي عطارد با جدايي 1.6 درجه و خوشه‌ي زيباي پروين با جدايي 3.6 درجه) خواهد داشت. البته هر چه به سمت شمال غربي ايران برويد ماه به خوشه‌ي پروين نزديك‌تر خواهد بود. اين در حالي است كه سياره‌ي عطارد در ساعت 12:17 همين روز به بيشترين كشيدگي شرقي خود به ميزان 20.4 درجه رسيده است و موقعيت بسيار خوبي را براي مشاهده با چشم غير‌مسلح در اختيار رصدگران خويش قرار مي‌دهد. در واقع اگر تاكنون موفق به رصد اين سياره نشده‌ايد، ماه شب دوم راهنماي بسيار مناسبي براي رصد آن خواهد بود. فاز ماه در زمان مقارنه 3.4 درصد و قدر عطارد، 0.3 است.

 عطارد طي جند روز آينده به روند نزديك‌شدن خود به خوشه‌ي پروين ادامه خواهد داد تا در شامگاه 10 ارديبهشت به فاصله‌ي 1.5 درجه‌اي از اين خوشه برسد.

نهمین رقابت بزرگ نجومی ایران (ماراتن مسیه) كه شامگاه 2 اردیبهشت 88 آغاز شده بود با معرفی 25 گروه برگزیده از سراسر كشور به پایان رسید.

  این رقابت با حضور 25 داور در دو بخش رقابتی و آموزشی برپا شد که به ترتیب 102 نفر در قالب 29 گروه دونفره و 42 نفر به صورت انفرادی و 64 نفر در قالب 17 گروه دونفره و 29 نفر به صورت انفرادی به رقابت پرداختند.

عکس از امیرحسین ابوالفتح/Torgheh.ir

  در بخش تلسكوپ‌های بزرگ، علی تركمان و سبحان حیاتی از همدان، بهنام افشار از تهران ، علیرضا یاسی و سعیده توچكانلو از تهران، حامد سلیمانی و سعید نظریه از تهران، ندا رئیسی و منیره صادق نژاد از شاهرود، مجتبی مقدس و امیر نقوی آزاد از زاهدان، سعید نورالهی و صبا عظیمی از اهواز ، علی احمدیان و سعید كمال همدانی از تهران، سینا خسروانی و سهراب افتخاری از مشهد، احمد رمضان زاده از تهران، حمیدرضا احمدی از اصفهان، نسترن آهین و مهدی جمشیدی‌پور از اهواز به عنوان نفرات برگزیده شناخته شدند.

همچنین در بخش دوربین‌های دوچشمی حمیدرضا هادیان از تهران، مجید قهرودی از كاشان، مجید الهی از قوچان،‌ آرش فتحیان از همدان، پویا ابوطالبیان اصفهان، سعید خداپناه آرانی از آران بیدگل و همچنین فهیمه بدرقه و علیرضا دانشگر از سمنان، مینا علیزاده از خراسان، امین بشیری از همدان از برندگان بودند. فریده طباطبایی و محمد حسین شریف‌زاده نیز در بخش آموزشی این دوره از مسابقات به عنوان دو منجم تلاشگر برگزیده شناخته شدند.

در مراسم اختتامیه این رقابت که در آن مدیر مرکز رشد واحدهای فن‌آوری استان خراسان جنوبی، امام جمعه و فرماندار سرایان، بخشدار سه قلعه و تنی چند از مقامات اجرایی استان حضور داشتند، برگزیدگان ماراتن نهم تندیس و جام ماراتن مسیه، لوح تقدیر، اشتراک یک‌ساله ماهنامه هوا فضا، ماهنامه نجوم و مجموعه صنایع دستی و سوغات سه قلعه را دریافت کردند.

به گفته احمد کریمی دبیر نهمین ماراتن مسیه، 60 درصد شركت كنندگان دختر و 40 درصد پسر بوده و عمده رصدگران رقابت نهم در رده سنی 16 تا 21 سال قرار داشتند.

پانزدهمین باشگاه نجوم یزد دوباره در دانشگاه یزد با همکاری انجمن علمی دانشجویی دانشگاه یزد برگزار شد.

با سلام

پانزدهمین باشگاه نجوم یزد با همکاری انجمن نجوم دانشگاه یزد (یاسا) در روز پنجشنبه ۲۷/۱/۱۳۸۸ در دانشگاه یزد - مجتمع علوم پایه - سالن ۵ . ساعت ۱۶ تا ۱۹ برگزار می گردد.  برنامه های این باشگاه به شرح زیر می باشد :

16-16:05	قرآن وسرود
16:05-16:15	سر مقاله
16:15-16:40	اخبار نجومی
16:40-17	آسمان ماه
17-17:08	میان برنامه
17:08-17:28	سال جهانی نجوم
17:28-17:48	سیاره آبی
17:48-18:05	سیاهچاله
18:05-18:30	پرسش وپاسخ
18:30-19	رصد به مناسبت شب یوری

از همه دوستان و نجوم دوستان یزدی برای حضور در این برنامه دعوت به عمل می آوریم