به نام پدیدآورنده ستارگان

تصویر جدید تلسکوپ فضایی هابل نمایی زیبا از کهکشان مارپیچ NGC 2397 را نشان می دهد . این عکس یکی از تصاویر استثنایی هابل است که در آن علاوه بر کهکشان مارپیچی ، یک ابرنواختر نیز قابل مشاهده است . در این عکس ابر نواختر SN 2006bc ، که در مارس 2006 کشف شد . در آخرین مرحله خود پس از انفجار دیده می شود .

NGC 2397 یکی از زیبا ترین نمونه های کهکشان مارپیچی است با بازوهای مارپیچی آن به خوبی  مشخص است و باریکه های بلند گرد و غبار موجود در امتداد آنها که به صورت تکه های تاریک و رگه های سیاه، نور ستارگان پس زمینه را پوشانده است به راحتی قابل مشاهده است  . توان تفکیک بالای تصویر هابل امکان مشاهده ستارگان برجسته این کهکشان را نیز فراهم کرده است .

این کهکشان 60 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد ، ستارگان پیر زرد و قرمز رنگ عمدتا در قسمت مرکزی آن قرار گرفته اند و نواحی شکل گیری ستارگان جوان در قسمت های آبی رنگ بازو های آن واقع شده است ، این ستارگان آبی جوان به مدد دوربین ACS هابل (Advanced Camera for Surveys ) به صورت مجزا قابل مشاهده و بررسی هستند .

از ویژگی های این تصویر هابل ، حضور ابر نواختر SN 2006bc است . هنگامی که این تصویر تهیه شده ، روشنایی خیره کننده اش این ابرنواختر افول کرده است.این تصویر را هابل به درخواست  پزوهشگران دانشگاه کویین تهیه کرده است . این گروه از پژوهشگران به سرپرستی پرفوسور Stephen J. Smartt مشغول مطالعه انفجارات ستاره ای و بررسی مراحل مختلف آن هستند .

هنوز به این سوال پاسخ قاطعی داده نشده است که: چه ستارگانی در پایان عمر خود به صورت ابرنواختر منفجر خواهند شد و حداقل جرم آن ها چقدر است؟! .

این پروژه بزرگ به دنبال یافتن پاسخ مناسبی برای پرسش بالاست . برای یافتن پاسخ  ، هنگامی که ستاره ای در یکی از کهکشان های همسایه منفجر می شود ، گروه تصاویر گرفته شده توسط هابل از همان کهکشان را جمع آوری می کند ، تصاویری که متعلق به قبل از انفجار ستاره بوده اند؛ تا با تطبیق آن ها سرانجام ستاره منفجر شده را ،قبل از انفجار پیدا کنند و مشخصات آن را از قبیل نوع ، رنگ ،جرم و غیره بررسی کنند(همانطور که گفته شد تصاویر هابل از کهکشان های همسایه بسیار دقیق است و امکان بررسی بسیاری از ستارگان آن ها به صورت مجزا وجود دارد) . 

 برای ابرنواختر SN 2006bc پس از تطبیق تصاویر قدیمی تنها 6 ستاره شناخته شد که احتمال دارد همان ستاره منفجر شده باشند و محققان موفق به بررسی 5 تای آن ها شدند.

این گروه به تازگی در سال 2008 نتایج فعالیت مستمر 10 ساله خود را در نشستی در انگلستان ارائه داد . اطلاعات ارائه شده توسط این گروه که نتیجه جدیدترین بررسی صورت گرفته است نشان میدهد ستارگانی که حداقل 7 برابر جرم خورشید را داشته باشند می توانند به صورت ابرنواختر منفجر شوند .این پژوهشگران با توجه به همین بررسی ها احتمال می دهند ستارگان بسیار پر جرم بدون انفجار ابرنواختری(یا حداقل با انفجارات بسیار بسیار خفیف) در اثرفروپاشی تبدیل به سیاهچاله خواهند شد که این برخلاف نظریات پیشین است .

بر اساس این اکتشاف، دو سیاره پیدا شده است که اندازه ای متناسب با سیارات مشتری و کیوان دارند و به دور ستاره ای نصف اندازه خورشید می گردند. مارتین دامینیک، از دانشگاه سنت اندروز در بریتانیا می گویند بر اساس این یافته می توان به این نتیجه رسید که تعداد منظومه های شبیه به منظومه شمسی احتمالا بیشتر از تعدادی است که دانشمندان گمان می کردند.

او همچنین در یک گردهم آیی مهم دانشمندان عرصه نجوم گفت منجمان در آستانه یافتن شمار بیشتری از اینگونه منظومه ها هستند. این پژوهشگر دانشگاه سنت اندروز گفت در میان این مجموعه سیارات یافته شده و دیگر سیاراتی که وضعیت مشابه دارند، امکان وجود سیاره ای خاکی مشابه کره زمین وجود دارد.

او توضیح داد که کشف چنین دنیاهایی تنها به زمان نیاز دارد.دکتر دامینیک به بخش اخبار بی بی سی گفت: "این دو سیاره کشف شده نسبت جرم، شعاع گردش و طول گردشی متناسب با سیاره های مشتری و کیوان دارند." "به نظر می رسد این دستگاه فلکی به شیوه ای مشابه منظومه شمسی ما شکل گرفته باشد و اگر همینطور باشد، به نظر می رسد نمی توان منظومه شمسی را منحصر به فرد دانست." دکتر دامینیک حاصل پژوهش و یافته های خود را در جلسه ملی نجوم جامعه سلطنتی منجمان بریتانیا در بلفاست ارائه کرد.

تاب برداشتن نور

دستگاه فلکی تازه کشف شده از کره زمین حدود 5000 سال نوری فاصله دارد، متراکم تر و کوچکتر از منظومه شمسی است و گردش آن به دور ستاره ای است که منجمان آن را با نام OGLE-2006-BLG-109L می شناسند. هرچند حدود 300 سیاره خارج از منظومه شمسی شناسایی شده است، منجمان در یافتن منظومه ای که به منظومه شمسی شباهت داشته باشد ناکام بوده اند. دکتر دامینیک گفت 10 درصد دشتگاه های فلکی شناسایی شده تا کنون بیش از یک سیاره داشته اند.

شب 12 آوريل مراسمي مشابه در بسياري از نقاط جهان برگزار مي شود  . فرقي نمي كند كه در ايران زندگي مي كنيد يا كشورهاي ديگر . مراسم شب يوري  حداقل در 49  كشور برگزار مي شود . در اين شب منجمان و مردم علاقمند به زيبايي هاي آسمان ياد اولين كيهان نورد را گرامي مي دارند . رصد آسمان و برگزاري گردهمايي هاي  نجومي از برنامه هاي اصلي شب يوري است .

ماموريت شگفت انگيز يوري گاگارين در 47 سال پيش بهانه جشن منجمان در اين شب است .سفر او به سوي فضا ساعت 9 و7  دقيقه  صبح از پايگاه بايكونور آغاز شد . ماموريتي كه سرانجام آن غير قابل پيش بيني بود و كسي تجربه اي درباره شرايط ويژه آن نداشت .

موشك وستك 1 گاگارين را به 327 كيلومتري از زمين برد . او در اين سفر 108 دقيقه و حداكثر با سرعت 28000كيلومتر در ساعت گرد زمين چرخيد . در مدت ماموريت گاگارين هيچ كنترلي بر روي سفينه اش نداشت . محاسبات از قبل انجام شده بود و به دليل عدم امكان پيش بيني شرايط بي وزني امكان اداره فضاپيما از  فضانورد گرفته شده بود  . تنها در شرايط اضطراري او مي توانست كنترل را بر عهده گيرد .

گاگارين تمامي اين شرايط دشوار را پشت سر گذاشت و به اين ترتيب او نخستين انساني شد كه كره آبي را از وراي جو ديد.در بازگشت او شخصيتي جهاني بود و قهرماني ملي براي مردم كشورش . تصاوير تلويزيوني به جا مانده از آن سال استقبال با شكوه مردم شوروي را از وي نشان مي دهد . در 12 آوريل1961 يوري گاگارين در صدر اخبار جهان قرار داشت و شوروي رقابت بزرگ را برده بود .

گاگارين كه پيش از اين يك خلبان هواپيماي ميگ –15 بود اكنون به نامي ماندگار در تاريخ تبديل شده بود . او از بين 20 كانديدا براي انجام اين سفر و پس از گذراندن دوره ها و آزمونهاي دشوار انتخاب شد . 

اين مرد شجاع 7 سال پس از سفر به فضا در يك سانحه هوايي با هواپماي مورد علاقه اش ميگ – 15 درگذشت .

اما تجربه موفق او در سفر به وراي جو آغازي شد براي تحقيقات و ماموريتهاي ديگر .

تنها 2 سال بعد روسها با فرستادن والنتيتا ترشكوا ، نخستين زن فضانورد عنوان ديگري براي خودشان ثبت كردند . ماموريت او  در سال 1963 انجام شد .

نخستين شاتل فضايي هم 25 سال بعد از پرواز نخستين انسان درست در روز 12 آوريل به فضا رفت . جان يانگ و رابرت كريپن سرنشينان اولين سفينه فضايي بودند كه توانايي پرواز مجدد را داشت . اين بار ايالات متحده امريكا موفق شده بود گوي سبقت را از حريف بربايد .

اكنون معيار سفر به فضا بر اساس اعلام فدراسيون بين المللي هوا - فضا نوردي رسيدن به ارتفاع 100 كيلومتري از زمين است . بر اساس اعلام اين فدراسيون تا كنون آمريكا بيشترين تعداد فضا نوردان را داشته است و روسيه در رتبه بعدي قرار دارد .

اين روزها اخبار سفرهاي فضايي و ماموريت فضانوردان در ايستگاه بين المللي فضايي بخش ثابتي از خبرهاي علمي است . امروز ديگر قدم گذاشتن بر ماه يا پرواز انسان شاتلها آرزويي دست نيافتني نيست . گامهاي بعدي بشر بسيار بلند تر از مسافتي است كه شاتلها و فضاپيماها تا كنون پيموده اند .

برنامه ی رصد عمومی و تلسکوپی با عنوان « شب نجوم خیابانی»  در تاریخ 24  فروردین 87 از ساعت 20  الی 23 شب در پارک دانشجوی شهر رشت واقع در کمربندی شهید بهشتی برگزار می شود.

 

 

در این برنامه ی نجومی که با همکاری شهرداری رشت و سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری صورت می گیرد منجّمان و تلسکوپداران انجمن علمی پژوهشی نجم شمال - موسسه ی ستاره شناسی روجا – انجمن نجوم اکلیل شمالی لاهیجان – گروه نجوم سمپاد رشت و کانون نجوم سها دانشگاه گیلان حضور دارند و به مشتاقان آسمان از دریچه تلسکوپ و دوربین هایشان سوژه های سماوی مانند : عوارض سطحی ماه – حلقه و اقمار سیاره ی زحل- سیاره ی مریخ- خوشه های ستاره ای - ستارگان دوگانه و چند گانه بصری و حقیقی- صورتهای فلکی- ستاره ی قطبی و ... را نمایش داده و به پرسشهای علاقه مندان پاسخ خواهند داد. از همه دوستداران و علاقه مندان آسمان لایناهی دعوت می شود در این رصد و همایش تلسکوپی شرکت فرمایند.

سايت شب يوري : http://www.yurisnight.net/2008/